NEPTUNUS

I.
NEPTUNUS
Daemonis quoddam genus, apud Gervasium Tilleberiensem MS. de Otiis Imperial. l. 3. c. 63. Anglia Daemones quosdam habet, Daemones, inquam, nescio dixerim, an secretas et ignotae generationis effigies, quos Galli, Neptunos, Angli Portunos nominant: Illis insitum est, quod simplicitatem fortunatorum colonorum amplectuntur et cum nocturnas propter domesticas operas agunt vigilias, subito clausis ianuis ad ignem calefiunt et ranunculas e sinu proiectas prunis impositas comedunt, servili vultu, facie corrugatâ, staturâ pusilli dimidium pollicis non habentes, panniculis consertis induuntur, et si quid gestandum in domo fuerit, aut onerosis operis agendum, se ingerunt citius, humanâ facilitate expediunt. Id illis inditum est, ut obsequi possint et obesse non possint. Veruntamen unicum nocendi modulum habent: cum enim inter ambiguas noctis tenebras Angli solitarii quandoque equitant, Portunus nonnumquam invisus equitanti se copulat et cum diutius comitatur, eundem tandem loris arreptis equum in lutum ad manum ducit, in quo dum infixus volutatur, protinus exiens cachinnum facit, et sic huiuscemodi ludibrio humanam simplicitatem deridet. Adde, quae de eiusmodi Neptunis refert Thomas Cantipratanus l. de Apibus, c. 57. num 10. 11. Car. du Fresne Glossar. Simile quid Sirenes sunt, Nereides, Tritones, Centauri, Silvani, Satyri, Fauni, Striges, Harpyiae, Cobali, de quibus multi multa: Voetius Vol. 1. Disp. de Creat. part. IIX. aut fuisse monstra humana individua alicubi conspecta, sive ex nofario hominum cum bestiis concubitu, sive ex alio Naturae errore genita: aut spectra Diabolica, quae hominibus subinde eâ formâ apparuerint; aut species brutorum, simias similesve, quae aliqua ex parte ad figuram humani corporis accedant: Nec pauca corum, quae de illis scribuntur, ad fabulas et otiosorum hominum figmenta referenda, ait. Paracelsus tamen in hisce talibus alia quatuor hominum genera quaerit, quae Deus praeter homines Adami posteros carne, ossibus et ratione instruxerit, ac in singulis elementis collocarit, in Terrae visceribus Pygmaeos et Gnomes; in Aquis Nymphas et Undenos; in Aere, Silvanos et Melusinas, in Igne, Valcanos et Salamandras: Incertumque esse cui horum generi vera fides in Deum sit data et via ad salutem patefacta, Ep. ad Atheniens. seu de Occulta Philos. Sed luxuriantis ingenii suavia somnia sunt. Vide Godelmannum de Lamiis et Del Rio Disquis. Mag. l. 2. quaest. 27.
II.
NEPTUNUS
Saturni et Opis fil. cui, in orbis totius divisione, maris regnum obtigit, unde et tridentem gestat, peculiare eius regni sceptrum. Ipse apud Virgil. Aen... 1. v. 142. ventos alloquens,
Non illi imperium pelagi saevumque tridentem,
Sed mihi sorte datum ——
Uxorem habuit Amphitriten, multarum nympharum matrem, quarum nomina exsequitur Hesiod. in Theog. Hinc deducitur Neptunine, patronymicum femininum, Catull. in Argon. Epigr. 65. v. 28.
Te ne Thetis genuit pulcherrima Neptunine?
Hinc etiam Neptunius, ut apud Virg. Aen. l. 3. v. 3.
—— Et ex imo fumat Neptunia Troia.
Equos primus omnium domuisse, artemque equitandi tradidisse fertur, Diod. Sic l. 6. proin Equus ipsi offerrisolitus. Vide Scyphius. Alii volunt, ipsum hominibus equum, antea ignotum, primum edidisse, quod asserit Lucanus l. 6. v. 396. in his:
Primus, ab aequorea percussis cuspide saxis,
Thessalicus sonipes bellis feralibus omen
Exiluit. —— ——
Virg. l. 1. Georg. v. 12.
—— Tuque ô, cui prima frementem
Fadit equum magnô tellus percussa tridente
Neptune. —— ——
E Caelo pulsus, cum Apolline, quod contra Iovem conspiraverant, Troianos muros condidisse: Cum Minerva quoque, utri nomen Athenarum urbi imponere fas sit, certâsse dicitur. In
huius honorem Circenses ludi a Romanis instituti. Quid autem Neptuni nomine intellexerint veteres, prolixe docet Natalis Comes l. 2. c. 8. Nomen eius quod attinet, ita Cicer. l. 2. de Nat. Deor. Ut a portu Portunus, sic Neptunus anando, prioribus literis paulum immutatis. Legendum autem a nubendo, vel a nuptu, non a nando. Sic enim Varro l. 4. de LL. Neptunus (inquit) quod mare terras obnubit. Nam olim Neptunnus diccbatur, ut a portu Portunnus, a satu Satunnus: sic hodie in antiquis libris Pilunnus, Picunnus, Vertunnus, Lipsius Saturn. l. 1. c. 2. At Scalig. de Plantis, Neptuno ait nomen a lotione attributum, seil. ἀπὸ τοῦ νίπτειν. Bochartus Phaleg. l. 1. c. 1. vero, Neptunum ab Ebraeo Gap desc: Hebrew deducit, quod significat dilatare, illud autem in coniugatione niphal Niphtha. Sed melius deduci potest ab Aegyptio Νέφςθυν, de quo Plut. in Iside. Νέφςθυν δὲ καλοῦσι τῆς γῆς τὰ ἔχατα, καὶ παρόρια, καὶ ψαύοντα τῆς ςθαλάςςης. Nephthyn autem qppellant terrae extrema, et promontoria, et quae mare attingunt. Certe Graeci Belum ex Aegypto petierant, illumque Neptuni et Libyes filium fecerunt. Unde Hesych. Βῆλος, Ο᾿υραιὸς καὶ Ζεὺς Ποσειδῶνος ὑιὸς, Belus, Caelum et Iuppiter, Neptuni filius: qui torsan idem cum Iove Thalassio Sidoniorum. Ioh. Marshamus Canone Chron. Sec. 1. ubi de Mene, Hammone, Belo. De variis autem Neptunis vide Hygin. in fab. Cartar. de Imag. Deorum. Alex. Rossaeum., in mystagogo Poetico. Inprimis autem Voss. de Theol. Gent. l. 1. c. 15. De simulacro eius ac sacrificiis, idem agit l. 9. c. 18. Coeterum hunc, quod navigandi artem invenisset, classem instituisset, eiusque praefectus a Saturno factus esset, posteris traditum esse, mari imperâsse sacraque ei a navigantibus sacta, quidam volunt. Sed melius Cl. Voss. occasione divisi orbis inter tres Noahi filios, Semum, cui Oriens: Chamum, cui Occidens: et Iaphetum, cui Insulae obtigêre, hanc de divisione orbis inter Saturnidas tres, Iovem, Plutonem ac Neptunum, fabulam ortam esse, erudite ostendit, de Orig. et Progressu Idolol. Eum Ennosigaeon et Sisichthona Poetas vetres et Theologos nuncupâsse, testis est Amm. Marcellin. Quo alludens Virg. Aen. l. 2. v. 610. inquit,
Neptunus Muros, magnoque emota tridenti
Fundamenta quatit.
Quare non immerito commune cum Terra templum habuit, ut ex Musaeo apud Pausaniam notavit Marc. Dona???us in Dilucidat. Hinc etiam, quoties tremuisset, supplicationes decerni, ferias indici, iustitium fieri, dum sacra peragerentur, incerto neque nominato ulli Numini, solitum fuisse olim legimus. Ideo autem Numen nominari noluerunt, ne, cum certum sit Terrae aliam, aliam Maris potestatem esse, et tamen in Terrae motibus aqua plurimum valeat, unum pro alio forte nominantes, falsâ religione populum devincirent, Aelian: Histor. var. l. 6. c. 76. Lycophron eundem cum Tritone Neptunum facit, unde versus Actii; apud M. Tullium de Nat. Deor. l. 2.
Aut forte Triton fuscinâ evertens specus
Subter radices, penitus undanti in freto,
Molem ex profundo saxeam ad caelum vomit;
ad Neptunum trahit Dempster. locô iam cit. Falsam autem fabulam de equo ab eo producto in contentione cum Minerva inita, cum nomen Athenis imponendum esset, contra Servium ad init. l. 1. Georg. ostendit Bapt. Egnatius Racemationum c. 8. ubi Palladem quidem oleam, Neptunum vero non equum, sed fontem, prolicuisse docet, idque confirmat verbis Ovidii Met. l. 6. fab. 1. v. 75.
Stare Deum pelagi, longoque ferire tridente
Aspera saxa facit, medioque e vulnere saxi
Elicuisse fretum, quô pignore vindicet urbem.
Ubi alii legerunt, Ferum. Salaciam ei uxorem Varro tribuit. Vide quoque A. Gellium l. 13. c. 22. Eundem a primis urbis initiis Romani coluêre, Consi nomine, testibus Dionysiô, Livio, Plutarchô, aliis: quamvis aliqui Consum a Neptuno distinguant. Hinc simulacrum eius in pompa per Circenses Ludos, cum aliis Deorum simulacris circumferebatur; unde non de Veneti panniagitatore: sed simulacro isto, intelligit Salmasius versum Ovidii, l. 3. Amor. Eleg. 2. v. 47.
Plaudite Neptuno, nimium qui fiditis undis;
i. e. nautica turba, de qua aliquid superius. Sic miles Marti plaudebat, Cereri agricola. Phoebo vates et augures, Veneri amatores etc. nec quidquam eorum, quae recentiores Graeci philosophati sunt, super Circi partibus et coloribus, aqud Veteres, neque tunc hae rationes cognitae fuerunt super studiis et favoribus, quos singuli colores factionum Circi provocabant. Vide Salmas. ad Solin. p. 903. Graeci quoque inter Genethlios Deos venerati sunt, quod humore suô nativitatem promovere crederetur: unde Natalitiae eius aedes, Lacedaemone, Thom. Bartholinus de Puerp. Veter. Nec Cananaeis populis ignotum hoc Numen, namque Dagonem Philistaeorum, de quo vide 1. Sam. c. 5. v. 4. ab Hebr. Dag, quod piscem significat, appellatum, quemque superiore sui parte hominem, inferiore piscem retulisse, contendit R. Dav. in loc. cit. Neptunum vel Tritonem fuisse, haud vane dixeris nec absimilem Triton habuisse figuram fingitur,
Frons hominem praefert, in piscem desinit alvus.
Pierius Hierogl. l. 1. p. 28. Pectus ei sacrum fecêre Gentiles. Vide Thom. Godwyn. de Ritibus Hebr. l. 4. c. 4. et Plura de Neptuno, apud Ioh. Rosin. Antiqq. Rom. l. 2. c. 13. et l. 4. c. 11. cum Paralipom. Thom. Dempsteri. De coronamento eius, quod ex pinu erat, vide Car. Paschalium Coronar. l. 6. c. 27. Hodieque simulacrum eius asservari in Musaeo Kircheriano, Romae, refert Georgius de Sepibus in Descr. illius p. 8. EPITHETA QUAEDAM NEPTUNI. Ἀσφάλειος, Athenis colebatur, ut navigantibus ἀσφάλειαν, i. e. securitatem, conciliaret: vetus urbis illius
clarissimae Patronus, Aristophan. Idem Taenari templum habebat, ubi subducere hippocampos suos eum fabulabantur Poetae, vide Statium Theb. l. 2. In huius ara consedisse indicem Pausaniae, habes apud C. Nepotem in eo c. 4. ubi Eruditorum Notas vide. Consus, a consilio dando, Romae in veneratione eximia fuit: Inprimis a quo Romulo de rapiendis Sabinis consilium suggessit. Habebat autem aram subterraneam, iuxta Circum Max. in qua ipsi sacra fiebant Consualibus, vide suô locô, uti et Diodor. Sic. l. 6. c. 15. Plut. Dionys. l. 2. etc. Dagon, Philistaeis dictus est, ab Hebraeo Dag, quod piscem notat, vide supra. Ennosigaeus, Graece Ἐννοσίγαιος, a concussione terrae, appellatuscst: quâ voce Iuvenal. Sat. 10. v. 182. usus est, Ipsum compedibus qui vinxerat Ennosigaeum. Equester, Graece Ἵππιος, primus equos domandi artem quod tradiderit, dictus, ut Diodor. testatur loc. cit. apud Romanos quoque cultus est. Unde in ludis Circensibus, Neptuno sacris, tam celebris equorum pompa et equestrium decursionum certamina tam frequentia fuêre. Godwyn. Anthol. R. Hippius, idem cum Equestri. Vide ibi. Natalitius, Lacedaemone templum seu aedem habuit, cognominatus a nativitate hominum, quam humore suô iuvare ac promovere credebatur. ut supra dictum. Redux, in nummis quibusdam antiquis vocatur, quorum unum, qui T. Vespasiani Imperatoris est, exhibet Ioh. Rosin. Antiq. Rom. l. 2. c. 13. in quo icon Neptuni, dextrâ delphinum, sinistrâ tridentem tenentis, cum inscriptione, IMP. T. VESP. AUG. REST. Habuit autem Neptunus Romae templum, in regione urbis nona: item aedem, cuius meminit Publius Victor. Sativus, apud Graecos colebatur. Plut. Symposiac. l. 5. Problem. 3. Secundus Iuppiter, a Nymphis vocatur, apud Claudian. Nupt. Honorii v. 176. Vide quoque Statium Achilleid. l. 1. v. 48. et de Neptuno Iove, notata I. Bernartio h. l. ut et ad initium Thebaidos l. 4. Sisichton, Graece Σεισίκθων, a σείω, quatio, concutio, et χθὼν terra, quasi Terrae conquassator, dictus est Graecis, quod in terrae motibus magna aquae vis sit. Unde et Ennosignaeum, quae vox idem cum Sisichthone notat, appellatum fuisse, paulo supra vidimus. Thamimasades, apud Scythas, vide infra. Triton, a Lycophrone quoque appellatur, ut et Actio, vetere Poeta, apud Tullium de Nat. Deor. l. 2. Alias Triton a Neptuno distinguitur, ut dictum est, suô locô. Vectiarius, vide infra Vectis.

Hofmann J. Lexicon universale. 1698.

Look at other dictionaries:

  • Neptunus — Neptunus …   Wikipédia en Français

  • Neptūnus — Neptūnus, 1) (etrusk. Myth.), See u. Wassergott, welcher in etruskischen Sagen als Stammvater vejentischer Herren u. Könige genannt wird; 2) (röm. Myth.), Wassergott, Beherrscher der Meere, über ihn u. seine Feste, Neptunalĭa, s. Poseidon; 3) der …   Pierer's Universal-Lexikon

  • Neptūnus — Neptūnus, italischer Gott des gesamten feuchten Elements, seit seiner schon im 4. Jahrh. nachweisbaren Gleichsetzung mit dem griechischen Poseidon speziell Beherrscher des Meeres, Gemahl der Salacia (s. d.) oder Venilia, hatte in Rom einen alten …   Meyers Großes Konversations-Lexikon

  • Neptunus — Neptūnus (Neptun), der altital. Gott des strömenden Wassers und des Meers, dem griech. Poseidon gleichgestellt …   Kleines Konversations-Lexikon

  • Neptunus — {{Neptunus}} Römischer Gott der Gewässer, früh mit Poseidon* gleichgesetzt und, wegen der besonderen Beziehung dieses Gotts zum Pferd, als Beschützer der Rennbahn verehrt. Nach ihm wurde der 1846 entdeckte kleine Planet benannt …   Who's who in der antiken Mythologie

  • Neptunus — Infobox baseball team Name=DOOR Neptunus Logo= Founded=1943 Location=Rotterdam Stadium=DOOR Neptunus Familiestadion League=Honkbal Hoofdklasse LeagueChamps=1981, 1991, 1993, 1995, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005 Season=2006 Record=29 11… …   Wikipedia

  • Neptunus — Neptunbrunnen in Florenz Der römische Gott Neptunus (deutsch: Neptun) ist der gleiche Gott wie der Wassergott Poseidon und war ursprünglich der Gott der fließenden Gewässer. Ab dem 5. Jahrhundert v. Chr. wurde er dem griechischen Poseidon… …   Deutsch Wikipedia

  • Neptunus — Havets gud i romersk mytologi …   Danske encyklopædi

  • DOOR Neptunus — This page is about the Dutch baseball team. For the swimming crab genus, see Neptunus (crab). For other uses, see Neptune (disambiguation). DOOR Neptunus League Honkbal Hoofdklasse Location Rotterd …   Wikipedia

  • Dynastes neptunus — Самец …   Википедия

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.